چرا افزایش قیمت روغن از سایر کالاهای اساسی سبقت گرفته است؟

آقای هویج: به گزارش آقای هویج، از فروردین 1400 تا اردیبهشت 1405، درحالی که شاخص کل تورم مصرف کننده حدود 6 برابر و شاخص تورم خوراکی ها 10 برابر شده، شاخص قیمت روغن خوراکی، افزایش 20 برابری را تجربه کرده است.

به گزارش آقای هویج به نقل از خبر آنلاین به نقل از همشهری، روایت آمارهای رسمی از گرانی مواد غذایی بخصوص آنهائی که به واردات وابسته اند، نگران کننده است. طبق اطلاعات مرکز آمار ایران، از آغاز سال 1400تاکنون، روغن نه فقط دوبرابر میانگین خوراکی ها که ۳.۲برابر سریع تر از تورم عمومی رشد کرده اما نقطه اوج این فاجعه نه در جهش تاریخی ۱۴۰۱ که در یک سال اخیر و بعد از یک تصمیم ارزی خاص رقم خورده است.

2 شوک تاریخی برای یک کالای اساسی

روغن خوراکی در ایران با ضریب وابستگی بالای ۹۰ درصد به واردات مواداولیه، صدمه پذیرترین کالا در مقابل تلاطم های ارزی است. کالاهای اساسی در چند سال اخیر 2 شوک بزرگ ارزی را از سر گذرانده و دراین میان تحت تاثیر عوامل مختلف رکوردهای قیمتی را یکی بعد از دیگری شکسته اند. شوک اول اردیبهشت ۱۴۰۱ بود که با حذف دلار 4200تومانی و جایگزینی آن با دلار نیمایی، قیمت روغن یکباره ۳ تا ۴ برابر شد. شوک دوم، دیماه ۱۴۰۴ بود که با حذف ارز ترجیحی 28هزار و 500تومانی، دلار بازار مبادله مبنای قیمت ارز واردات شد. آن زمان نرخ حواله بازار مبادله کمتر از 120هزار تومان بود اما به بهانه یکسان سازی با بازار پیوسته درحال افزایش بوده و پایان سناریوی گرانی را باز گذاشته است به شکلی که حالا از 148هزار تومان هم گذشته است. در واقع نصیب روغن از شوک های ارزی همواره جهش قیمت بوده اما در عصر حاضر، این شوک دوم بود که روغن را از یک کالای گران تحمل پذیر به کالایی در آستانه حذف از سبد معیشت دهک های متوسط و ضعیف تبدیل کرد.

گسست زنجیره توزیع با جهش نرخ ارز

تا قبل از دی ۱۴۰۴، دولت تلاش می کرد با تخصیص دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰تومانی به روغن خوراکی سپری شکننده در مقابل نوسانات بازار آزاد بوجود آورد. در دی ۱۴۰۴ اما با تصمیم جدید، ارز کالاهای اساسی از دلار ۲۸هزار و ۵۰۰ تومانی به نرخ بازار مبادله متصل شده؛ نرخی که همان زمان حدود ۱۲۰ هزار تومان بود و ظرف چندماه بسمت 150هزار تومان خیز برداشته است. این یعنی هزینه تأمین مواداولیه روغن که بخش عمده اش پیشتر با آن نرخ ترجیحی محاسبه می شد یکباره ۴تا ۵ برابر شد. نتیجه در فروشگاه ها بی درنگ نمایان شد.

چرا روغن از سایر خوراکی ها پیشی گرفت؟

حقیقت اینست که تورم روغن دیگر صرفاً یک زیرمجموعه از تورم خوراکی ها نیست، بلکه به 3 دلیل ارزبری زیاد، شوک جهانی و انتظارات تورمی به یک کالای مستقل بدل شده است. درحالی که نان، لبنیات، گوشت و میوه تلفیقی از تولید داخل و واردات هستند، روغن حدودا تماما وارداتی است. افزایش نرخ تسعیر از ۲۸ هزار و 500 تومان به ۱۴۰ هزار تومان، حدودا به همان نسبت مستقیما وارد قیمت تمام شده می شود، بی آن که تولید داخل یا موجودی انبارها بتواند ضربه گیر باشد. هم زمان با این تغییر سیاست ارزی، قیمت جهانی روغن های خام گیاهی (پالم، سویا، آفتابگردان) به علت تنش های اقلیمی و سیاستهای صادراتی کشورهای تولیدکننده مسیر صعودی داشت. ایران مجبور بود ماده اولیه گران تر را با دلاری بسیار گران تر بخرد: یک تورم دوطبقه. در یک بازار انحصاری، جهش قیمت ارز سیاستی این سیگنال را به فعالین می دهد که اصلاحات ادامه خواهد یافت و نرخ ها همچنان بالاتر خواهد رفت. نتیجه، احتکار در مراحل مختلف زنجیره تولید و توزیع، کاهش عرضه محصول نهائی و پیش خور کردن افزایش های آتی در قیمت فروش است.

حذف تدریجی یک کالای حیاتی

آن چه اعداد و نمودارها نشان می دهند، یک تورم ساده در یک کالای معمولی نیست. جهش قیمت ارز از دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی به بازار مبادله در دی ۱۴۰۴، روغن را از یک خوراک پایه که در هر خانه ای پیدا می شد، به کالایی نیمه لوکس برای دهک های متوسط رو به بالا بدل کرده است. خانوارهای کم درآمد مصرف روغن مایع را به حداقل رسانده اند و در بهترین حالت، سرانه مصرف چربی های مفید در رژیم غذایی شان سقوط کرده است. تا آن زمان که ساختار کاملا وابسته روغن تغییر نکند و چتر حمایتی مؤثری برای دهک های صدمه پذیر در مقابل شوک های ارزی وجود نداشته باشد، هر موج جدید اصلاحات، روغن را یک گام دیگر از سفره اکثریت مردم دور خواهد نمود.

منبع: mrhavij.ir

1405/04/09

20:16:52

0.0 / 5

تگهای خبر: آنلاین , تولید , چربی , رژیم غذایی

این مطلب آقای هویج را می پسندید؟

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۸ بعلاوه ۳